شمار دانش آموزانی که دچار برخی از مشکلات رفتاری یا تحصیلی هستند، قابل توجه است؛ به طوری که همه ساله گروه زیادی از دانش آموزان به دلیل همی ن اختلالات یادگیری در امتحانات مردود شده مجبور به تکرار پایه یا ترک تحصیل می شوند. در سال تحصیلی 75-76 بیش از یک میلیون و چهار صد هزار نفر از چهارده میلیون دانش آموز دوره ی آموزش و پرورش عمومی (ابتدایی و راهنمایی) مردود شده و بیش از 400 هزار نفر از آن ها ترک تحصیل کرده اند.

معلمان مدارس و والدین کودکان غالباً برای حل مشکلات آنان ا زروش های قدیمی و گاه منسوخ کمک می گیرند که علاوه بر صرف انرژی و وقت فراوان نه تنها حاصل چندانی به دنبال ندارد، بلکه ممکن است موجب یأس، دل مردگی، سرخوردگی و عصبیت والدین و خستگی و از بین رفتن علاقه ی دانش آموزان شود.

شناخت نوع اختلالات یادگیری و ریشه یابی آنها به ویژه در دوره ی دبستان و در درس های اصلی می تواند در رفع این مشکل کمک مؤثری باشد.

خواندن و نوشتن زبان فارسی از اهداف اصلی دوره ی دبستان محسوب می شود و معمولاً به این درس ها توجهی خاص مبذول می گردد. بر اساس جدول ساعات هفتگی دانش آموزان - مصوب پانصد و هفتادمین جلسه ی شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 1373/5/13 - حدود 36 درصد از کل ساعات تحصیل دانش آموزان دوره ی دبستان را دروس املاء، انشاء و قرائت زبان فارسی تشکیل می دهد که بیانگر توجه ویژه ی برنامه ریزان درسی و سیاست گذاران آموزش و پرورش به این درس ها می باشد. از سوی دیگر، بر اساس مصوبه ی جلسه ی 148 کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش (76/11/7) دانش آموزان دوره ی دبستان در صورت احراز معدل 10 و 12 - به رغم داشتن یک یا دو نمره ی زیر ده - قبول شناخته می شوند. البته درس های فارسی و ریاضی استثنا شده است و باید دانش آموزان نمره ی حداقل 7 را برای استفاده از تک ماده در این دروس به دست آورند. در این پژوهش درس املای فارسی دوره ی دبستان   برای بررسی انتخاب شده است.

بسیاری از دانش آموزان در درس املاء دچار مشکل هستند و به نسبت تعداد غلط هایی که مرتکب می شوند، نمرات کمتری دریافت می کنند. معمولاً معلمان و والدین برای اصلاح دیکته ی آنها به راه های زیر متوسل می شوند:

1. به کودک پند و اندرز می دهند و از آنان کوشش بیش تری را طلب می کنند.

2. کودک را تحقیر، سرزنش و مؤاخذه می کنند.

3. به سرزنش و انتقاد از معلم می پردازند.

4. هر کدام از والدین، عضو دیگری از خانواده را مقصر می شمارد.

5. میزان تکالیف خانه و مدرسه را که به نوعی به درس املاء مربوط می شود، افزایش می دهند.

6. از کودک می خواهند شکل صحیح کلماتی را که در نوشتن آن مرتکب اشتباه شده است، بارها بنویسد.

7. از دانش آموز می خواهند یک جمله بنویسد و در آن شکل صحیح کلمه ای را که در املاء غلط نوشته است، به کار برد.

8. از او می خواهند واژه ی درست مورد نظر یا حرفی از آن واژه را که قبلاً غلط نوشته شده است، با رنگ قرمز یا هر رنگ مشخص دیگری، چند بار بنویسد تا در ذهنش باقی بماند.

کار شناسان علوم تربیتی معتقدند انواع اشتباهاتی که کودک مرتکب می شود از یک نوع نیستند تا بتوان با اتخاذ یک روش، همه ی آن اشتباهات را از بین برد و به پیشرفت او اطمینان یافت. برای دست یابی به یک راه حل ساده و امیدوار کننده، بهتر است اشتباهات دیکته ها ی دانش آموز را از روی دفتر دیکته او یادداشت کرد و علت یا علل آن اشتباهات را یافت.

ضرورت و اهمیت پژوهش

اگر شناسایی دردها و دشواری ها پیش نیاز هر گونه درمان و چاره جویی باشد، اختلالات یادگیری نیز همانند دیگر مسائل مبتلا به زندگی روز مره قبلاً باید شناخته شود ومورد تحلیل قرار گیرد؛ آن گاه بر مبنای علت ها برای درمان و چاره جویی آنها اقدام شود.

هر گونه برنامه ریزی ابتدا با تحلیل وضع موجود جهت شناسایی مسائل و نیازها آغاز می شود و در مراحل بعد ضمن پیش بینی خط مش ها و برنامه ریزی های مناسب، طریقه ی رفع دشواری ها و تأمین نیازها پیشنهاد می گردد. با توجه به اهمیت درس فارسی در دوره ی دبستان، در این پژوهش غلط های املایی دانش آموزان دوره ی ابتدایی شناسایی می شود.

آموزش املا

املا یكی از مواد درسی مهم در برنامه ی آموزش رسمی كشور بوده واز اركان مهم زبان آموزی در دوره ی ابتدایی است ،و مهمترین هدف آن آموزش صحیح نوشتاری كلمه ها وجمله هاست.از آموخته های املا فراگیران در سراسر زندگی در قالب ارتباط نوشتاری استفاده می كنند. چنانچه ارتباط نوشتاری بین افراد با غلط املایی همراه باشد ارتباط زبانی بین آنها به خوبی بر قرار نخواهد شد.

نظام نوشتاری فارسی به جهت ویژگی ها و خصوصیات خاص خود از جمله حروف مختلف در مقابل یك صدا،دندانه ،نقطه و اتصال و انفصال.... نیازمند توجه خاص برای آموزش نوشتن (املا) می باشد.
املا نیز همانند درس های دیگر دارای دو بعد می باشد:

الف- بعد آموزش

ب- بعد آزمونی

بعد آموزشی املا در كلاس ها كمتر مورد توجه معلمان است وتاكید عمده آنها بر آزمون املا است. این مشكل از این ناشی می شود كه به روش های آموزشی املا در كتاب های مراكز تربیت معلم به صورت گذرا اشاره شده است، ودر دوره های آموزشی معلمان نیز به آموزش املا توجه نشده است.

اصول و مبانی املا

مراحل آموزش نوشتن به پنج مرحله زیر تقسیم می شود:

1- آموزش نوشتن غیر فعال)رونوسی(

2- آموزش نوشتن نیمه فعال ) املا(

3- آموزش نوشتن فعال پایه یك ) كلمه سازی(

4- آموزش نوشتن فعال پایه دو ) حمله سازی(

5- آموزش نوشتن فعال ) خلاق(انشا و انواع آن

با توجه به مشكل دانش آموزان که در مرحله آموزش نوشتن نیمه فعال (املا) است به آموزش املا می پردازیم. مهارت املا نویسی به معنی توانایی جانشین كردن صحیح صورت نوشتاری حروف , كلمات و جمله ها به جای صورت آوایی آنهاست . دانش آموزان بـایـد به این مهارت دست یابند تا بتوانند بخوبی بین صورت تلفظی كلمه ها و حروف سازنـده آن ها پیـونـد مناسبی بـرقـرار كنند بدین ترتیب زمینه لازم برای پیشرفت آنان در درس های جمله نویسی , انشا و به طور كلی مهارت نوشتن بهتر فراهم می شود , دانش آموزان هنگام نوشتن املا باید نكاتی را در باره صداهایی كه بوسیله معلم در قالب كلمات و جمله ها بر زبان جاری می شود رعایت نمایند :

الف; آنها را خوب بشنوند + تشخیص دقیق كلمه + ادراك كلمه

ب; آنها را خوب تشخیص دهند + یادآوری و مجسم ساختن تصویر + بازشناسی كلمه صحیح در ذهن.

ج; آنها را درست بنویسند + نوشتن صحیح حروف سازنده كلمه + بازنویسی كلمه و توالی مناسب آنها. اشكالات املایی دانش آموزان كه از دیدگاه زبان شناختی بر اثر اشكالات رسم الخطی , تاثیر لهجه و گویش محلی دانش آموزان و فرایندهای آوایی حذف , تبدیل , افزایش و قلب به وجود می آیند از دیدگاه روان شناختی از موارد زیر سرچشمه می گیرند :

الف; ضعف در حساسیت شنوایی ) مثال : ژاله – جاله(

ب; ضعف در حافظه شنوایی ) مثال جا انداختن كلمات(

ج; ضعف در حافظه دیداری )مثال حیله – هیله (

د; ضعف در حافظه توالی دیداری ) مثال مادر – مارد(

هـ; قرینه نویسی ) مثال دید (

و; وارونه نویسی ) مثال دید (

ز عدم دقت ), مثال : گندم – كندم(

ح;نارسا نویسی (كلمه قابل خواندن نباشد یا ساختار صحیح خود را از دست بدهد(

  تعریف املا :

املا واژه ای است عربی و معنای آن نوشتن مطلبی است كه دیگری بگوید یـا بخـوانـد . درس املا در بـرنـامـه آمـوزشـی دوره ابتدایی اهداف زیر را در بر می گیرد.

1- آموزش صورت صحیح نوشتاری كلمه ها و جمله های زبان فارسی

2- تشخیص اشكالات املایی دانش آموزان و رفع آنها

3- تمرین آموخته های نوشتاری دانش آموزان در رونویسی.

بدیهی است با نوشتاری كه با غلط های املایی همراه باشد ارتباط زبانی بین افراد جامعه بخوبی برقرار نمی شود . بنابراین , لزوم توجه به این درس كاملاً روشـن اسـت عـلاوه بـر اهـداف فـوق , امـلا نـویسی , دانـش آمـوزان را یـاری می كند تا مهارت های خود را در زمینه های زیر تقویت نمایند.

1- گوش دادن با دقت

2- تمركز و توجه داشتن به گفتار گوینده ( معلم )

3- آمادگی لازم برای گذر از رونویسی ( نوشتن غیرفعال ) جمله نویسی و انشا (نوشتن فعال)

 نكات برجسته روش آموزش املای فارسی :

1- توجه بیشتر به وجه آموزشی درس املا نسبت به وجه آزمونی آن

2- انعطاف پذیری در انتخاب تمرینات در هر جلسه املا

3- توجه به كلمات به عنوان عناصر سازنده جمله های زبانی

4- ارتباط زنجیر وار املاهای اخذ شده در جلسات گوناگون

 معیارهای ارزشیابی :

عناصر دیگر روش آموزش املا را به صورت زیر هم میتوان مرحله بندی كرد :

گام اول, انتخاب متن املا و نوشتن آن روی تخته سیاه و خواندن آن

گام دوم , قرائت املا توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش آموزان

گام سوم , تصحیح گروهی املاها و تهیه فهرست خطاهای املایی

گام چهارم , تمرینات متنوع با توجه به اولویت بندی اشكالات املایی استخراج شده.

 گام اول ,

 انتخاب متن :

در انتخاب متن املا به موارد زیر توجه شود :

- متن مورد نظر حاوی جمله باشد و از انتخاب كلمه به تنهایی خودداری شود.

- كلمات سـازنـده جمـلات متـن از حـروفـی تشكیل شده باشند كه قبلاً تدریس شده اند.

- كلمات خارج از متن كتاب های درسی , از 20 درصد كل كلمات بیشتر نباشد.

- علاوه بر جملات موجود در كتاب های درسی , با استفاده از كلمات خوانده شده , جملات دیگری هم در نظر گرفته شوند . - در هر جلسه از كلماتی كه در جلسات قبلی برای دانش آموزان مشكل بوده اند نیز استفاده شود تا بتوان درجه پیشرفت شاگردان را اندازه گیری كرد.

گام دوم

معلم متن املا را از روی تابلو پاك كرده , پس از آماده شدن دانش آموزان , آن را با صدایی بلند و لحنی شمرده و حداكثر تا دو بار قرائت می كند . البته هنگام قرائت متن املا از خواندن كلمه به كلمه خودداری كرده , متن را به صورت گروههای اسمی و فعلی یا جمله كامل قرائت می كند تا دانش آموزان با بافت جمله و معنای آن آشنا شوند . متن املا را با سرعت مناسب تكرار می كند تا كند نویسان هم , اشكالات خود را بر طرف نماند .

گام سوم

این گام با مشاركت كامل دانش آموزان انجام می شود و معلم بدون اشاره به نام آنان تك تك املا ها را بررسی و مشكلات را استخراج می كند . به این ترتیب كه معلم املای اولین دانش آموز را در دست می گیرد و به كمك دانش آموز كلمات یاد شده را رونویسی می كند. سپس املای دومین , سومین و .... در دست می گیرد و به كمك همان دانش آموز یا دانش آموز دیگری , صورت صحیح غلط های املایی را روی تابلو ثبت می كند . البته هر جا كه غلط ها تكراری بودند جلوی اولین مورد آن یك علامت ( مثلاً * ) می زند . در پایان با شمردن غلط ها , اشكالات املایی دانش آموزان را اولویت بندی می كند . .

گام چهارم

در ایـن گام معلـم با توجه به مهمترین و پر تعداد ترین اشكالات املایی دانش آموزان با بكار گیری انواع تمرینات حرف نویسی و كلمه نویسی و همچنین تمرینات كلمه سازی و جمله سازی به تقویت توان نوشتاری دانش آموزان می پردازد .

با توجه به اهداف در یاد گیری املا ی یك كلمه سه عامل موثرمی باشد :

الف- شنیدن ب- دیدن وتجسم ذهنی كلمه ج- نوشتن كلمه

باتوجه به این سه عامل زمانی دانش آموز كلمه را به درستی خواهد نوشت كه آن كلمه را خوب بشنود , بتواند در ذ هن خود آن را تجسم كند و در نهایت كلمه را بنویسد (حركتی(

در زیر توالی آن توضیح داده می شود:

الف – شنیدن كلمه تشخیص دقیق كلمه تدراك كلمه

ب- تشخیص كلمه یادآوری و مجسم ساختن تصاویر بازشناسی كلمه صحیح در ذهن

ج- نوشتن درست كلمه نوشتن صحیح حروف سازنده كلمه بازنویسی كلمه و توالی مناسب آنها

بطور خلاصه مدل نگارش كلمات دراملا عبارت است از:

ادراك كلمه باز شناسی كلمه باز نویسی كلمه

هر یك از این توالی در مدل، مربوط به یك یا چند فرآیند ذهنی است،

ادراك كلمه مربوط به حافظه شنیداری و تمیز شنیداری است . بازشناسی كلمه مربوط به حافظة دیداری وتوالی دیداری است. و باز نویسی كلمه مربوط به حافظه حركتی است.

باتوجه به مطالب ارائه شده مدل آموزشی املا به شرح زیر ارائه معرفی می گردد:

بر اساس مدل ارائه شده كلیه برنامه های آموزشی املا بایستی به سه ركن آن یعنی ادراك , بازشناسی و بازنویسی توجه كنند . بررسی نقادانه برنامة درسی املا در دورة ابتدایی مؤید این نكته است كه برنامه های درسی تنها برباز نویسی محدود بوده و دو بعد دیگر چندان مورد توجه نیست لذا برنامه های درسی املا از وجه آموزشی به وجه آزمونی تبدیل شده است .

   برنامة درسی مبتنی بر این مدل كه هر سه ركن را شامل شود . براساس الگوی زیر معرفی می شود :

 الگوی برنامة درسی املا

1- انتخاب متن املا و نوشتن آن روی تخته كلاس و خواندن آن توسط دانش آموزان

2- پاك كردن متن از تخته و قرائت آن توسط معلم ونوشتن آن توسط دانش آموزان

3- تصحیح املا به صورت گروهی))توسط خود دانش آموزان ((

4- استخراج فهرست خطاهای دیكته ای

5- تمرین , توضیح و آموزشی بر مبنای عمده ترین غلطهای املایی , توضیح اینكه غلطهای املایی هر جلسه مبنای آموزشی برای جلسه بعدی املا قرار می گیرد .

 مهمترین محاسن این الگو عبارت از:

1- توجه به بعد آموزشی املا ، چون در مراحل پنجگانه بالا هدف آزمون نیست

2- انعطاف پذ یری در متن املا

3- توجه به سه ركن برنامه درسی املا از طریق دیدن متن , خواندن آن و بازشناسی و یاد آوری

4- كاهش مشكلات و خطاهای دیكته ای دانش آموزان , بتدریج با اجرای كامل برنامه

5- كاهش اضطراب و ترس دانش آموزان از برنامه های درسی دیكته

6- ایجاد اعتماد به نفس در دانش آموزان برای نگارش كلمات

7- چون خطاهای دیكته ای توسط خود دانش آموزان با راهنمایی معلم استخراج می شوند . لذا دانش آموزان در رفع آن مصمم می شوند

لازم به توضیح است كه از تعداد جلسات اختصاص یافته در طول هفته به عنوان مثال 3جلسه می توان 2 جلسة آن را برای آموزش و 1 جلسة آن برای ارزشیابی و آزمون اختصاص داد. اجرای این الگودر سال تحصیلی 83 –1382 در بیش از6 كلاس دورة ابتدایی مدارس روستایی كه عمده تا ً دارای مشكلات خاصی دراملا بودند نشان داد كه الگو در كاهش مشكلات املای بشی از 80 درصد موفق بوده است. متن املا بایستی از كلمات آشنای دانش آموزان انتخاب شود و به تدریج درجلسات بعدی به كلمات دشوار بینجامد . مرحله اول این الگو نسبت به سایر مراحل آن از اهمیت بیشتری برخوردار است

زیرا برای درست نویسی كلمه لازم است كه دانش آموز بتواند كلمه را بدرستی بخواند و تلفظ آن را بدرستی یاد بگیرد ،تا آن را درك نماید. نوشتن متن املا و خواندن آن توسط معلم و دانش آموزان كلاس در بازشناسی و حافظه دیداری برای بازخوانی كلمه بسیار مؤثر می باشد . چون الگو بر پایه آموزش املا طراحی شده است لذا توصیه می شود كه از نمره دادن به دانش آموزان خودداری شود و ارزشیابی از كمی و عددی به كیفی تغییر یابد . واین فرآیند تا زمانی ادامه یابد كه غلط های املایی به حداقل برسد. نمره دادن به املا بر اساس این الگو تنها در املای امتحانی پیشنهاد می شود . نكتة قابل توجه دیگر كلاس بایستی از حالت سنتی خود به كارگاه آموزشی تبدیل شود و همة فراگیران در نقش یاد گیرنده و یاد دهنده باشند وتعامل های بین فردی گسترش یابد .

برای قرائت متن املا با توجه به اینكه متن چندین بار خوانده شده و توضیحاتی توسط معلم بر آن داده شده است . توصیه می شود هر بند از متن املا فقط دوبار تكرار شده و مدت زمان تقریرمتن حداكثر 25 دقیقه باشد ، حداكثر متن املا در هر جلسه بر اساس توان دانش آموزان و نوع متن از لحاظ دشواری كلمات و عبارات، متغیر می باشد . ولی به جهت هماهنگی مقدار متن املا در پایه های مختلف بدین شرح پیشنهاد می شود :1- برای كلاس اول ابتدایی – در نیمسال اول 8 جمله حداكثر 35 كلمه ودر نیمسال دوم 10 جمله حداكثر 40 كلمه2- برای كلاس دوم ابتدایی حد اكثر10 سطر حدود 100 كلمه

3- برای كلاس سوم ابتدایی حداكثر 12 سطر حدود 120 كلمه 4- برای كلاس چهارم و پنجم ابتدایی حداكثر 15 سطر حدود 150 كلمه

برای درك بهتر كلمات , گاهی نیاز است كه كلمه برای دانش آموزان به همراه تصویر آموزش داده شود. همچنین برای تجسم ذهنی یك كلمه بهتر است دانش آموزان آن را با انگشت خود در هوا بنویسند. برای یاد گیری بهتر می توان تمرینات فرعی دیگری همچون دنباله نویسی و كامل كردن كلمات ناقص نوشته شده ، تعیین تعداد حروف كلمه، تعیین تعداد نقطه ها ، دندانه ها و..... انجام داد. برای تصحیح املا در این الگو بایستی كلمات مشكل در تخته نوشته شود و سپس دانش آموزان با كنترل و نظارت معلم متن خود را با آن مطابقت نموده و غلط های خود را استخراج نمایند. این مورد می تواند با عوض كردن دفاتر دیكته و یا تصحیح توسط یك عدة خاص از دانش آموزان انجام شود.

در پایان معلم به كمك دانش آموزان مهمترین مشكلات دیكته ای آن جلسه را در تخته كلاس نوشته و به دانش آموزان در آن مورد آموزش می دهد.چنانچه وقت آن جلسه اجازه ندهد می توان آموزش را به جلسه بعدی موكول كرد .

 روشهاي تدرسي آموزش املا

1-روش مطالعه

در اين روش در ابتدا يك متن را به عنوان ديكته براي دانش آموزان مي خوانيم و بعد از تصحيح آن را به دانش آموزان باز مي گردانيم سپس دانش آموزان باز مي گردانيم سپس دانش آموزان تا جلسه بعدي املا صحيح كلمات غلط موجود در املا خود را تمرين مي كنند. در جلسه بعد ار آن متن دوباره ديكته كفته مي شود كه معمولا بدن غلط و يا با غلط هاي محدودي همراه است.

البته بايد توجه داشت كه متن دوم را با كمك كلماتي از متن اول كه از ارزش املايي بر خوردارند( اما در قالب جملات جديد) مي توان تهيه نمود تا ميزان پيشرفت دانش آموزان در زمينه حافظه ديداري هم سنجيده شود.

2- روش مطالعه و آزمون

ابتدا درس يا درسهاي جهت گفتن از ديكته انتخاب مي شود و دانش آموزان روي لغات مشكل آن به صورت ديكته پاي تختخ و تكاليفي نظيز نوشتن كلمات با حروف رنگي و ............... تمرين مي كنند سپس از آن درس يا درسها ديكته گفته مي شود كه البته بهتر است متن دقيقا مانند كتاب نباشد.

3- روش نمايش:

به منظور تقويت بيشتر حافظه ديداري در رابطه با آموزش حروف هم صدا مانند(ص- ث- س ) ابتدا لغات مورد نظر را روي طاقهاي شفاف مي نويسيم سپس آنها را با استفاده لز اورهد روي پرده نمايش مي دهيم متلا كلمه(( صابون)) سپس روي حرف (ص) را مي پوشانيم و از دانش آموزان مي خواهيم يكي از سه حرف (س، ث، ص) را انتخاب كرده و كلمه را كامل كنند . سپس كلمه را كامل نشان مي دهيم تا اگر غلط حدس زده بودند آن را اصلاح كنند و درستش را كنارش بنويسيد . از اين روش به هنگام ديكته پاي تخته اي هم مي توان استفاده كرد وجود دستگاه اورهد الزامي نيست.

دانش آموزان ابتدا كلمه را در دفتر خود بنويسيد بعد به تخته نگاه كنند و در صورت اشتباه درست آن را بالاي كلمه بنويسند.

4- روش تصحيح انفرادي :

به دانش آموز ديكته گفته مي شود به عنوان تكليف منزل از او خواسته مي شود ديكته خود را با استفاده از كتاب تصحيح كند و از اين طريق متوجه غلطهايش مي شود و آنها را تمرين كند.

5- روش چند حسي:

در اين روش چند حس بينايي - شنوايي- لامسه به كمك يادگيري املا كلمه مورد نظر مي آيند . اين روش بيشتر قبل از ديكته به منظور تمرين كلمات مشكل درس به كار گرفته مي شود.

الف) از دانش آموز خواسته مي شود با دقت به كلمه ي مورد نظر ( اين كلمه از متن ديكته اي كه بعداًَ گفته خواهد شد انتخاب مي شود) كه پاي تابلو نوشته شده نگاه كند.

ب) آن را بخوانند و كلمه مورد نظر را در هوا به صورت ذهني و با استفاده از انگشت خود بنويسد.

ج) سپس آن را در جمله اي مناسب به كار برد . از اين طريق معناي كلمه را بهتر درك مي كند.

و) كلمه را از پاي تابلو پاك كرده و به آنها فرصت مي دهيم تا كلمه را بدون خطا از روي حافظه بنويسند.

د) كلمه را روي تابلو نوشته تا دانش آموزان آنها را با هم مطابقت دهد و به درستي يا نادرستي نوشته خود پي ببرد . حرفي از كلمه را كه از ارزش املاي برخوردار است قرمز نوشته و پاي تابلو مي نوسيم مانند ص در تصميم . از اين روش به عنوان يك تمرين و تكليف هم جهت تقويت حافظه ديداري دانش آموزان مي توان استفاده نمود.

6- كاربرد جمله سازي در زنگ املاء:

آموزگار 20 جمله از 5 درس را كه داراي اهميت هستند انتخاب كرده و در هر جمله جاي يك كلمه با ارزش املايي خالي گذاشته مي شود تا دانش آموزان به تكميل آن بپردازند.

((   بارم هر كلمه يك نمره است))

خورشيد به قله ي .............................. نزديك مي شد.

 7-آشنا كردن دانش آمزان با متن املاء:

به منظور ياد آوري شكل كلمه هاي خوانده شده لازم است قبل از نوشتن املاء آموزگار يك بار آن متن را زا اول تا آخر بخواند و شاگردان به اين امر عادت داده شوند كه شكل كلي كلمه هاي خوانده شده را در ذهن خود مجسم كنند و آنها را به ياد آورند و گاهي هنگام خواندن متن املا آموزگار به شاگردان اجازه دهد كه بگويند نوشتن چه كلمه اي را نمي توانند و معلم راجع به آن كلمه توضيح آموزشي بدهد تا دانش آموزان بدهد تا دانش آموزان شكل نوشتاري كلمه ي مورد نظر را ياد آمورند ، از اين طريق ، شكل كلمه در ذهن شاگرد بيشتر تثبيت مي گردد و ياد گيري عميق تر مي شود.

 نحوه قرائت املاء در كلاس

هنگام قرائت و آمزان املاء بايد به نكات زير توجه شود.

از تمام درسهاي كتاب فارسي ، اعم از شغر و غير شعر بايد املاء گفته شود ولي مقدار و زمان آن نبايد از حد معيني تجاوز كند.

آموار بايد با توجه به هدفهايي كه براي گفتن هر متن املا دارد، متن و مقدار آن را از قبل مشخص كند.

هر كلمه يا عبارت فقط يك يا دو بار گفته شود و دانش آموزان بايد عادت كنند با گوش دادن به صداي آموزگار مشكل كلي نوشتن كلمه را در ذهن خود پيدا و آن را زير لب زمزمه كنند و بنويسند.

سرعت گفتن املاي كلمه با توان نوشتن دانش آموزان متناسب باشد.

حركت كردن آموزگار در هنگام گفتن املاء نبايد باعث حواس پرتي دانش آموزان شود.

 روش بررسي اشكالات موجود در ديكته دانش آموزان

براي دستيابي به يك راه حل ساده و اميدوار كننده، اگر كودك در ساير درسها و فعاليت هايش مثل ساير كودكان معمولي باشد، به اجراي آزمون هوش نياز نداريم . بعد از اطمينان از عادي بودن هوش دانش آموزان، بايد اشتباهات ديكته هاي متعدد دانش آموزان از روي دفتر وي ياد داشت كنيم و پس از يافتن علت آن ، براي رفع هر اشكال تكاليف خاصي را در بگيريم.

جدول بررسي اشكالات املايي

  به امید روزی که درمدارس ما:کلاسهای درس ما :دردفترهای دانش آموزان ماغلط های املایی کمتر دیده شود و دانش آموز راهنمایی ودبیرستانی و.........نگارش مشکل نداشته باشند .

با تشکر از خانم طاهره عربی آموزگار دبستان مقداد درختک